Tickets bestellen
Adres
Lange Voorhout 74
2514 EH Den Haag
T: 070-4277730
E: info@escherinhetpaleis.nl
Terug

Hand met spiegelende bol

Een van Eschers beroemdste prenten is de Hand met spiegelende bol, een litho uit 1935. Vaak wordt het werk ook Zelfportret in bolspiegel genoemd. Wat is nu leuker dan juist in de kersttijd hier eens extra naar te kijken? De tentoonstelling: ´ESCHER Tot In De Eeuwigheid, leven en werk van M.C. Escher vanuit een ander perspectief´ is een thematische expositie, dat wil zeggen dat iedere zaal een eigen thema heeft. In de mooiste zaal van het oude Paleisje heb ik gekozen voor het thema spiegeling.

Hier is een aantal prenten bijeengebracht die allemaal over spiegeling gaan. Het kan de spiegeling van de lucht in een regenplas zijn, of de weerkaatsing in een vijver. Maar de bekendste spiegeling is natuurlijk dit zelfportret met spiegelende bol. Ik koos ook voor deze zaal die prachtig licht is door de ruime erker aan de tuin kant, omdat in de kersttijd hier de boom met grote en kleine zilveren ballen staat. Een boom vol zilveren ballen en lichtjes is altijd vrolijk en feestelijk; een tikkeltje klassiek, maar dat past wel in een Paleis.

In deze zaal hangen twee spiegels tegenover elkaar. Vroeger had men alleen kaarsen voor het licht in de donkere avond, een grote kaarsenkroon hing in het midden tussen de twee spiegels waardoor hun licht meer dan verdubbeld werd. Tegenwoordig hangt er een grote kroonluchter die Hans van Bentem speciaal voor Escher in Het Paleis ontwierp: een ster, in deze maand is dat dus een kerstster.

De spiegeling hield Escher bezig en speciaal de bolle spiegeling. In 1920 maakte hij na een bezoek aan de Grote Kerk in Haarlem een pentekening met een bolspiegeling. Hij ging in die tijd in Haarlem naar school, hij volgde er de opleiding tot graficus. Op die vroege tekening zie je de weerkaatsing in de koperen kroonluchter die boven de kerkbanken hangt. De rechte rijen lopen helemaal rond door de bolling van de koperen bol.

In Hand met spiegelende bol zie je de ronde lijnen ook wel, maar is het subtieler. Het valt niet meteen op dat het plafond rond loopt, of dat de lamp zo vreemd hangt. In het midden van de bol zit Escher die je aankijkt. Achter en naast hem is het atelier in Rome waar de familie toen woonde. Het is ordelijk en opgeruimd. Het spannendste van deze prent is wel de hand die de bol vasthoudt: Eschers rechterhand. Hij is zo dichtbij dat het lijkt alsof je naar je eigen hand kijkt.

Dat is niet waar, maar het is wel het gevoel dat je krijgt als je dit kunstwerk eens rustig bekijkt. Bovendien denk je dat het een linker hand is, want als je zelf die bol zou vasthouden, dan kun je dit op deze manier, met de duim aan de linker kant, alleen met je linker hand doen. Een prent, de afdruk wij zien, is echter het spiegelbeeld van de steen waar deze litho op is getekend! De linkshandige Escher gebruikte dus zijn rechterhand als voorbeeld.

Op de tweede verdieping kunt u in zaal 15 het zelf uitproberen, nadoen, navoelen hoe het zit met die hand en jezelf in de ruimte gezien in een zilveren bol.

Meer verhalen over Escher