Tickets bestellen
Adres
Lange Voorhout 74
2514 EH Den Haag
T: 070-4277730
E: info@escherinhetpaleis.nl
Terug

Verhuizing naar Baarn, 1941

Op 20 februari 1941 verhuisden Maurits en Jetta met hun drie kinderen naar de Nicolaas Beetslaan in Baarn. Sinds 1925 had het paar in het buitenland gewoond. De eerste jaren in Rome, waar George en Arnold geboren werden. In de zomer van 1935 betrokken ze een woning in het Zwitserse Château-d’Oex en in 1937 verhuisden ze opnieuw. Nu naar Ukkel, een voorstad van Brussel. In 1938 werd Jan daar geboren, zoon nummer drie. Na een min of meer gedwongen vertrek uit Rome, door het opkomende fascisme en de gezondheid van zijn zoons, en de vlucht voor de kou en het isolement in Zwitserland, leek Ukkel een veilige haven. Maar door de komst van de oorlog en de dood van zijn ouders, in 1939 en 1940, zag Escher zich gedwongen opnieuw naar zijn woonsituatie te kijken. Na de Duitse inval in Nederland en België in mei 1940, bespeurde hij bij zichzelf een patriottisch gevoel. Het bevriende echtpaar De Kat was al naar het Nederlandse Overveen verhuisd en Escher was van plan dat voorbeeld te volgen. Daarbij kwam dat de erfenis vooral bestond uit Nederlands onroerend goed. Van een deel van de huuropbrengst moest zijn gezin leven. Het financieel verkeer van Nederland naar België was moeilijk, zo niet onmogelijk.

Zakagenda 1941: voorin noteert Escher zijn nieuwe adres in Baarn (Nicolaas Beetslaan 20) over het doorgekraste oude adres (Drève de Carloo 12 in Ukkel)
Agenda 1941, 20 februari: vertrek van Brussel naar Baarn
M.C. Escher, Regelmatige vlakverdeling met hagedissen, nr. 33, potlood en waterverf op papier, december 1940
M.C. Escher, Regelmatige vlakverdeling met vissen en vogels, nr. 34, Oostindische inkt, potlood, goudverf en waterverf op papier, maart 1941.

In de eerste maanden van de bezetting en de laatste maanden in Brussel maakte Escher slechts één prent; een ex-libris voor zijn vriend Hein ’s Gravezande in december 1940. Er zou een andere kunnen zijn, een ‘verdwenen’ prent. Volgens Eschers agenda begon hij op 4 november 1940 aan ‘Sleutels‘ en voltooide die op 8 november. In zijn oeuvre is geen prent bekend onder die naam. Maar in deze periode rondde hij ook een opdracht af voor houten panelen in het stadhuis in Leiden en het kan zijn dat de sleutels wijzen op een van die ontwerpen. Leiden is immers de sleutelstad en op de stadskaart die Escher ontwierp staan sleutels. Ook maakte hij in die periode slechts één tekening in zijn schrift vol vlakvullingen; Regelmatige vlakverdeling nr. 33. Eenmaal gearriveerd in Baarn pakte hij het werk weer op. Met eerst een regelmatige vlakverdeling (nr. 34) waarvan het motief ook te zien is in de ontwerpen voor Leiden. In de zomer van 1941 maakte hij tien nieuwe vlakvullingen met slangen, torren, vissen, vogels en andere dieren.

Agenda 1941, Escher noteert dat hij op 4 november aan Sleutels begint en dat die op de 8e af is.
Agenda 1940: Escher begint op 3 juni aan zijn eerste reis naar Holland. Hij noteert dat hij een gaspistool moet kopen.

Escher maakte tussen juni 1940 en februari 1941 zes reizen naar Holland, om de voorbereidingen voor de verhuizing te treffen. In de tussentijd moesten George en Arthur in de winter van 1940 naar een Nederlandstalige school in Brussel om de taal van hun toekomstig vaderland te leren. De keuze voor de nieuwe woonplaats viel op Baarn, bijna uitsluitend vanwege de goede reputatie van het Baarnsch Lyceum. Bijna dertig jaar later zou Escher een tegelontwerp maken voor datzelfde lyceum, waar zijn zonen dus onderwijs hadden gevolgd.

Na de vele verhuizingen, ook binnen Rome en Ukkel was Escher nog een keer van woning gewisseld, werd Baarn zijn vaste woonplaats. Tot aan zijn vertrek naar het Rosa Spierhuis in Laren, in augustus 1970, bleef hij er wonen. Aan de Nicolaas Beetslaan had Escher de helft van een dubbele villa met rieten dak gehuurd. Vanaf het huis, op nummer 20, was het slechts vijf minuten lopen naar het Baarnsch Lyceum, naar het station of naar het centrum. In het achterdeel van de garage maakte Escher zijn atelier, met een groot raam dat bijna de hele breedte van de achterwand in nam. Ook binnen Baarn zou Escher overigens nog meermaals verhuizen. In december 1943 werd de woning aan de Nicolaas Beetslaan geconfisqueerd door de Duitsers en het gezin moest opnieuw iets anders zoeken. Uiteindelijk zou Escher in 1954 een huis laten bouwen waar hij tot 1970 bleef wonen.

In deze video van RTV Baarn vertelt Escher-biograaf Wim Hazeu over de verhuizing naar Baarn, het huis aan de Nicolaas Beetslaan, de gedwongen verhuizing en contacten die Escher in Baarn legde die jaren.

Meer Escher vandaag