Tickets bestellen
Adres
Lange Voorhout 74
2514 EH Den Haag
T: 070-4277730
E: info@escherinhetpaleis.nl
Terug

Zwaartekracht, 1952

In juni 1952 maakt Escher de litho Zwaartekracht, die door zijn onderwerp naadloos in de reeks met planetoïden en sterren past die hij tussen 1948 en 1954 maakte. Ze lijken allemaal uit dezelfde science-fictionwereld te komen waarvan je toch niet vermoedt dat Escher zich hierin thuis voelt. De eerste houtgravure Sterren uit 1948 lijkt nog eenvoudig, maar Zwaartekracht, Dubbele Planetoïde (1949) en Viervlak-planetoïde (1954) zijn een stuk complexer. Op deze planetoïden kun je je beschavingen voorstellen die enigszins verwant zijn aan de onze. De planetoïde in Zwaartekracht is een kleine sterdodecaëder. Het is een lichaam van twaalf vijfpuntige sterren die elk bezet zijn door een piramide.

Escher hield veel van deze ruimtelijke figuur omdat ze tegelijk eenvoudig en toch ingewikkeld is. Hij gebruikte ze in meerdere prenten. Hier vormt elke ster een gevangenis voor een monster met lange hals en vier poten. Het lichaam zit vast maar de lichaamsdelen proberen te ontsnappen. Elke piramide heeft vijf trapeziumvormige openingen waaruit de hals en poten steken. Omdat het er maar vijf zijn, moeten de beesten het zonder staart doen. Om de monsters van elkaar te onderscheiden heeft Escher ze in deze litho met de hand een eigen kleur gegeven. Omdat het twaalf gevangenissen zijn, zijn er twaalf monsters. Twee van elke kleur die recht tegenover gepositioneerd zijn: rood, oranje, geel, paars, groen en blauw. Oorspronkelijk was hij van plan Zwaartekracht met schildpadden te maken. Dat wetende zou je ook kunnen zeggen dat deze beesten inderdaad schildpadden zijn, maar hun schild is hier vervangen door hun gevangenis.

M.C. Escher, Dubbele planetoïde, houtgravure in groen, donkerblauw, zwart en wit, gedrukt van vier blokken, december 1949
M.C. Escher, Viervlak-planetoïde, houtsnede in groen en zwart, gedrukt van twee blokken, april 1954

De kunstenaar Hollister David, die veel wiskundegerelateerd werk maakt en een groot fan is van Escher, heeft een eigen variant gemaakt van Zwaartekracht. Een ruimtelijk figuur waarin hij de schilpadden heeft geplaatst die Escher er zelf ooit in wilde zetten.

Meer Escher vandaag