Tickets bestellen
Adres
Lange Voorhout 74
2514 EH Den Haag
T: 070-4277730
E: info@escherinhetpaleis.nl
Home

Escher vandaag

Hier haken we in op data uit het leven en werk van M.C. Escher, kriskras door de tijd maar toch actueel. Geniet het hele jaar door van achtergrondverhalen, anekdotes en weetjes over deze fascinerende kunstenaar.

San Gimignano 1923

In 1922 maakt Escher eerst een reis naar Italië en in de herfst gaat hij per vrachtboot naar Spanje. Maar nog is zijn reishonger niet gestild. In november reist hij opnieuw naar Italië. Eerst naar Genua en Pisa en op 15 november is hij weer in Siena. Hij is verrukt over het lichte blauw van de hemel boven de heuvels in Toscane. Hij is gelukkig.
Op 18 januari 1923 schrijft hij in zijn dagboek:

'zelden of nooit voelde ik mij rustiger, plezieriger, prettiger dan in de laatste tijden.'

Wel heeft hij seksuele problemen en

'dit wel noodzakelijk wegens de overvloedige aanwezigheid hier ter stede van het vrouwelijke en wonderlijke geslacht.'

Om zich te 'cureren' is hij voor een paar dagen naar San Gimignano gegaan, maar daar is het niet veel beter.

'Ik was daar als enige vreemdeling temidden van een grote schare nieuwsgierige jongedames.'

Het moet een wonderlijk gezicht geweest zijn. De lange gesoigneerde bebaarde jongeman uit het verre Noorden die omringd wordt door Italiaanse dorpsmeisjes. Zijn werk leed er echter niet onder. Diezelfde maand maakt hij deze mooie houtsnede van San Gimignano. De hoge steile torens, ooit als luxe object gebouwd om de welvaart van hun eigenaren te tonen, staan onverbiddelijk in het straffe maanlicht.

Lees meer

Italië 1922

Maurits is al meerdere malen in Italië geweest maar als hij op 5 april 1922 in de trein stapt richting Florence is het toch anders. Waar hij eerder met zijn ouders reisde, wordt hij nu door zijn vrienden Jan van der Does de Willebois, Bas Kist en Jans zuster Alexandra (Lex) vergezeld.
Uitgezwaaid door bezorgde moeders ('Jongen, rook niet teveel', 'Jongen, eet genoeg', Jongen, drink genoeg!') nemen ze in Arnhem de nachttrein naar Basel. Het gezelschap blijft overigens niet lang intact. Eerst keren Bas en Jan terug naar Nederland en op 2 mei verlaat ook Lex Maurits. Niet dat die dat heel erg vindt. In z'n eentje trekt hij rond en bezoekt plaatsen als Volterra, Poggibonsi. San Gimignano, Assisi, Ravenna en Siena. Hij wandelt en tekent veel, bekijkt hoogtepunten als de Dom in Ravenna en de 'onstuimig golvende heuvels' rond Urbino en geniet van de zon. De 23-jarige is helemaal op z'n gemak. Via Venetië, waar hij de Biënnale bezoekt, en Padua komt hij op 12 juni in Milaan aan. Daar pakt hij de trein terug naar Nederland, een map met verse tekeningen onder de arm. Hij blijft niet lang. Op 13 september neemt hij al weer de boot voor een zeereis naar Spanje

Lees meer

Gödel, Escher, Bach: An Eternal Golden Braid

In april 1980 wint Douglas R. Hofstadter de Pulitzerprijs voor fictie met zijn populairwetenschappelijke boek
Gödel, Escher, Bach: An Eternal Golden Braid.
Een metaforische fuga op mensen en machines in de geest van Lewis Carroll.
De thema's muziek, wiskunde, leven en intelligentie zijn in Gödel, Escher, Bach verweven op een manier die doet denken aan de fuga's van Bach of aan de prenten van Escher: thema's en patronen worden herhaald, keren op een vervormde wijze terug of gaan onverwachte verbanden aan. Daarnaast is het boek gewijd aan de wiskundige onvolledigheidsstelling van Kurt Gödel. Het zit vol zelf-referenties, woordspelletjes en puzzels. Het is een superambitieus boek dat niet op alle fronten is geslaagd maar het optimisme van Hofstadter en zijn drang de enorme veelheid aan kennis in de wereld te verkennen, maken dat je het steeds opnieuw wil lezen.

Lees meer

Hol en Bol

Hol en Bol (maart 1955) heeft nachtmerrie-achtige kwaliteiten: waar is de ingang; gaan we naar boven of naar beneden; zijn we binnen of buiten? De constructie in het midden, waar twee perspectieven samen komen, geeft een duizeligmakend gevoel. Escher draait alles binnenstebuiten: boven wordt onder, buiten wordt binnen. De mensen, hagedissen en potten die hij in deze omgeving plaatst, verzetten zich tegen deze inversie. Het kijken naar deze figuren plaatst die kijker voor de onmogelijke taak om de holle en bolle wereld met elkaar te verbinden. Steeds opnieuw.
Lees meer over Hol en Bol in het verhaal Eschers ruimte.

Lees meer

Nachtelijk Rome: Santa Maria del Popolo

In de eerste maanden van 1934 werkt Escher aan een reeks prenten van Rome bij nacht.

'Dat verwonderlijke prachtige nachtelijk Rome, waarvan ik zoveel meer houd dan van dezelfde architectuur overdag.'

In iedere prent experimenteert hij met een andere arceringstechniek. De Mussoliniaanse schijnwerpers die de gebouwen verlichtten, zorgden voor scherpe contrasten die hij goed kon benutten in de houtsnedes. Vader Escher schrijft op 25 maart 1934 in zijn dagboek over Maurits' werkmethode:

'Zijn tekenpapier verlicht hij bij het schetsen door een zaklantaarntje. Hij neemt ook een vouwstoeltje mee om op te zitten.'

Lees meer

Vogels

Lente! Het leven begint, opnieuw. In de winter van 1925/1926 werkte Escher aan een serie van zes houtsnedes over de schepping, 'I sei giorni della creazione'.
De serie kon op veel waardering rekenen, zowel in Nederland als in Italië waar hij ze in mei 1926 exposeerde. Escher sloot de serie af met een houtsnede waarop hij de titels had verzameld en die bekroond werd met een groep vogels.

Lees meer

Band van Möbius I

Escher maakt een aantal prints gebaseerd op het concept van de Möbius band, ontdekt door de Duitse mathematicus en astronoom Ferdinand Möbius (1790-1868).
Een Möbiusband is een ruimtelijk figuur dat onmogelijk lijkt maar toch echt kan bestaan. Hij speelde er al voorzichtig mee in zijn houtsnede Ruiter uit 1946 en zijn houtgravure Zwanen uit 1956. Band van Möbius I uit maart 1961 is de eerste volledige versie, waarin drie slangen elkaar in de staart bijten.
Lees meer over Band van Möbius I in het verhaal Perpetuum Mobilé, waarin ook Ruiter, Omhulsel, Band, Bolspiralen en Knopen open aan bod komen.

Lees meer

Klooster van Monreale

Escher bezocht Sicilië toen het nog ongerept was. Hij was er voor het eerst in het voorjaar van 1932, samen met zijn vriend en schilder Giuseppe Haas-Triverio.
Een van de plaatsen die ze bezochten is het klooster bij de kathedraal van Monreale. De kloostergang wordt beschouwd als een van de mooiste in Italië. In maart 1933 maakte Escher een houtgravure die is gebaseerd op dit bezoek.

Lees meer

Baby-prentje Jan Escher

Op 6 maart 1938 wordt Jan Escher geboren. Na George (1926) en Arthur (1928) is dit de derde zoon van Maurits en Jetta, een nakomertje. Net als voor Arthur maakt Escher zelf het geboortekaartje.
In 1928 was het een wiegje met engelen, voor Jan maakt hij een wiegje met zeil op zee. Omgeven door vogels en vissen, net als in de prenten Lucht en Water I en II die hij later in 1938 zou maken.

Lees meer

Leeuw van de fontein op de Piazza te Ravello

In maart 1932 maakt Escher een litho van een leeuw. Daar zit een verhaal achter. In 1923, op het terras van het Albergo del Toro hotel in Ravello, ontmoette Escher het gezin Umiker. Hij werd verliefd op dochter Jetta en in juni 1924 trouwden ze. Het stel keerde meerdere malen terug naar Ravello en maakte ook excursies naar plaatsen als San Cosma, Atrani, Vietri, Puntone, Scala, Positano, Praiano en Amalfi.
Bij een van de bezoeken aan Ravello, in 1925, maakte Jetta een foto van Maurits bij de Leeuw van Sint Marcus op de Piazza. Die foto zou, jaren later, als basis dienen voor deze litho.

Lees meer

Meer Escher vandaag

Levensweg I

In maart 1958 maakt Escher een achthoekige houtsnede met als titel Levensweg I. Pijlstaartroggen zwemmen rond in cirkels die steeds kleiner worden naarmate het hart van de compositie nadert. Het werk past in een serie waarin de graficus met steeds kleiner of juist groter wordende figuren de begrippen eeuwigheid en…...
Lees meer

Tegenstelling (Orde en Chaos)

In februari 1950 maakte Escher de litho Tegenstelling (Orde en Chaos). In het midden van de prent is een perfect symmetrisch ruimtelijk figuur te zien: een vrijwel transparante ster-dodecaëder die is samengevoegd met een glazen bol. Het object is omgeven door een ratjetoe aan gebroken of anderszins rommelige alledaagse objecten.…...
Lees meer

Santa Severina, 1931

Escher maakte in de jaren 20 en 30 van de vorige eeuw vaak lange tochten door Italië ter inspiratie voor zijn werk. Samen met bevriende kunstenaars bezocht hij in de lente en de zomer ongerepte streken en maakte dan schetsen. In de winter daarop werkte hij een selectie daarvan uit…...
Lees meer