Tickets bestellen
Adres
Lange Voorhout 74
2514 EH Den Haag
T: 070-4277730
E: info@escherinhetpaleis.nl
Wat is er te zien?

Escher & Schatten uit de Islam

12 juli t/m 3 november 2013

Voor M.C. Escher is de vlakvulling na 1936 het ideale middel om zijn belangrijkste thema’s, eeuwigheid en oneindigheid, vorm te geven. Escher was onder de indruk van de verfijnde en soms gecompliceerde vlakvullingen die hij in Andalusië in 1922 en in 1936 zag en natekende. Ze sloten aan bij wat hij tussen 1919 en 1922 tijdens zijn opleiding tot graficus en vlak daarna had uitgeprobeerd. Als hij in 1937 door zijn oudere broer, de geograaf en kristallograaf, Berend Escher de zeventien symmetrie systemen van Pólya leert kennen, kan hij zijn fantasie pas echt de vrije loop laten gaan. Jarenlang onderzoekt en varieert Escher deze systemen in schriften, op losse velletjes en in ingekleurde studies. Dit arsenaal vormde een schier onuitputtelijke bron voor zijn prenten.

M.C. Escher. Levensweg I , houtsnede in rood en zwart, gedrukt van twee blokken, maart 1958
Iran, ca. 1300-1400, Cuerda seca techniek, Collectie Gemeentemuseum Den Haag

In de Islamitische kunst maakt men vlakvullingen op basis van dezelfde symmetrie systemen die Escher onderzocht. Hierdoor bestaan visuele overeenkomsten tussen Eschers prenten met vlakvullingen en objecten uit de islamitische kunst met vlakvullingen. Het is opmerkelijk dat zowel Escher, als ook de islamitische kunstenaars, slechts een passer en een liniaal gebruikten om hun patronen te ontwerpen. Bij Escher veranderen deze vaak in levende wezens: vogels, vissen, vlinders of reptielen . Hij laat vaak een verandering van vorm, of een voortdurende beweging met deze motieven zien. In de Islamitische kunst evolueren de vormen naar gecompliceerde abstracte vormen, of florale vormen: bloemen en takken .

Voor het eerst maakten twee Nederlandse musea vanuit hun totaal verschillende achtergrond een gemeenschappelijke expositie waarin een vergelijking tussen de islamitische kunst en het werk van M.C. Escher centraal stond: Escher & Schatten uit de Islam in Den Haag en Escher meets Islamic Art in Amsterdam.

Omdat Escher een graficus is en met oplages werkt, was het mogelijk in beide musea een klein aantal dezelfde prenten te laten zien. Bij Escher in Het Paleis lag het zwaartepunt natuurlijk op de grafiek met wereldberoemde prenten zoals de Metamorphose I, II en III serie, Dag en Nacht en Reptielen en een groot bruikleen uit de vermaarde Islamica collectie van het Gemeentemuseum Den Haag.

Het Tropenmuseum legde, naast de grafiek van Escher, in hun tentoonstelling de nadruk op tekeningen, studies en zelfstandige vlakvulling oefeningen. Dit werk werd gecombineerd met topstukken uit de islamitische kunst uit de collectie van het Victoria & Albert Museum in Londen en ook bruiklenen van het Gemeentemuseum Den Haag. De voorwerpen uit de wereld van de Islam die zowel in Amsterdam, als ook in Den Haag werden getoond, gebruikte men vooral in een niet-religieuze omgeving. Ze komen uit een groot gebied dat zich grofweg uitstrekt van Spanje tot India. Escher kende dit werk niet. Hij onderging een directe invloed uit de Moorse (Arabische) kunst in Granada en Córdoba waar hij in 1922 en later in 1936 met zijn vrouw Jetta mozaïeken natekende.

Uitgeverij THOTH verzorgde een rijk geïllustreerde catalogus in twee talen: Escher & Schatten uit de Islam en Escher Meets Islamic Art.
Van 12 juli t/m 3 november 2013 liep de tentoonstelling Escher & Schatten uit de Islam bij Escher in Het Paleis. In dezelfde periode was in het Tropenmuseum de zustertentoonstelling Escher meets Islamic Art te zien. Bezoekers van beide tentoonstellingen kregen op vertoon van hun entreebewijs een korting op de entreeprijs bij het tweede museum.

Oud-conservator Micky Piller vertelt in de video meer over vlakvullingen en de visuele overeenkomsten tussen de Islamitische kunst en het werk van Escher.

Meer tentoonstellingen

Permanente tentoonstelling

Met ruim honderdvijftig prenten zijn bij Escher in Het Paleis altijd de bekendste werken en een selectie van steeds wisselende grafiek en vlakvullingen uit het oeuvre van Maurits C. Escher (1898-1972) te zien. Met als hoogtepunt en kroon op de tentoonstelling de 7 meter lange Metamorfose III.

Lees meer

Escher, close up

4 februari t/m 28 mei 2017
Nog nooit getoonde foto’s uit het persoonlijke archief van Maurits Cornelis Escher. De graficus gebruikte fotografie als inspiratie en als onderdeel van zijn voorstudies. Dit was voor het eerst te zien in de tentoonstelling Escher, close up.

Lees meer

Emma, moeder van de moderne monarchie

15 september t/m 29 oktober 2017
Elk najaar sluit Escher in Het Paleis aan bij de festiviteiten rond Prinsjesdag. Dit jaar was het thema van het Prinsjesfestival: Tijd om elkaar te vinden. Het was een goede aanleiding om Koningin-moeder Emma eens extra voor het voetlicht te brengen. Dat deden we in samenwerking met het Nationaal Archief.

Lees meer