Eschers ‘constkamer’, deel 2

In de zeventiende eeuw werd het mode onder de elite om ‘constkamers’ aan te leggen. Escher had ook zo’n kunstkamer in het klein, maar dan een twintigste-eeuwse. Die kamer bestaat niet meer, maar gelukkig hebben we de foto’s nog.

Vorige maand schreef ik al over Eschers kunstkamer waarvan een foto bewaard is gebleven uit 1915. Wat zegt het interieur van deze kamer over de jonge Escher? Allereerst: Maurits Cornelis was geen jongen met een schamel kamertje en een paar muffe posters van mooie meisjes boven zijn bed. Dit was een serieuze jongeman met serieuze interesses die de ruimte kreeg om die uit te breiden en te etaleren. Hij kwam dan ook uit een bevoorrecht milieu en kreeg van huis uit een brede scholing. Zijn vader, George Arnold Escher was een waterbouwkundig ingenieur met een wetenschappelijke geest die lang had gewerkt in Japan. Zijn nieuwsgierigheid naar de wereld probeerde hij over te dragen aan zijn kinderen. Escher werd niet alleen geïnteresseerd in de beeldende kunsten, maar ook in muziek, sterrenkunde, fotografie en zelfs houtbewerking. Hij kreeg een timmeratelier, een doka en dus ook deze ruimte tot zijn beschikking waar hij zijn kunstkamer van maakte.

Geen jeugdige bevlieging

De voorkeuren die zichtbaar zijn in het interieur dat Escher zo zorgvuldig assembleerde en trots fotografeerde, waren geen jeugdige bevlieging. Veel van de objecten die hij op jonge leeftijd vergaarde, vonden een vaste plek in zijn ateliers. Zowel toen hij verhuisde naar Italië als toen hij vele jaren later weer terug kwam in Nederland. Nooit maakte hij weer zo’n uitgebreide foto van zijn werkplek, maar veel van deze objecten zijn toch terug te vinden op andere foto’s.

Duidelijke voorkeur

Wat ik frappant vind, is dat Escher al zo ontzettend duidelijke voorkeur had voor een bepaalde groep kunstenaars. Met name de laatmiddeleeuwse en Vroegmoderne kunstenaars die kunst nog echt beoefenden als een ambacht. Gedurende zijn leven veranderde Eschers smaak niet. Toen hij op latere leeftijd naar het Museo del Prado ging, merkte hij op dat hij vooral de Vlaamse primitieven boeiend vond.

Hij voelde zich niet zo aangetrokken tot de geëngageerde avant-gardisten van zijn eigen tijd, de kubisten en de dadaïsten. En dat is te zien in zijn interieur. Zijn kamer was dan ook geen miniatuurecho van de Parijse salon waarin de actualiteit en de kwaliteit van de hedendaagse kunst werd getoond, zijn kamer was een (wellicht onbewuste) referentie naar de ‘constkamers’ met oude meesters. Maar dan gecomplementeerd met Japanse kunst en gesitueerd in de vroege twintigste eeuw.

Kunsthistorisch cadeautje

Hoe onbelangrijk het ook lijkt, een foto van een interieur, deze kamer is de materiële weerslag van Eschers fascinaties. Bij een letterlijk rechtlijnige man zoals Escher is deze jeugdige vlijt een blik in zijn visuele brein. Een blik op zijn persoonlijke canon van de kunst. Een kunsthistorisch cadeautje.

Dit artikel is een voorproefje op de tentoonstelling Escher, close up die opent op 3 februari.

Dunja Nadjézjda Hak
Conservator Escher in Het Paleis

Facebook

Twitter

Instagram

Follow Me on Instagram
  • Escher in het Paleis. Kijk, ontdek & leer! Watch, discover & learn!

    escherinpaleis: "Escher in het Paleis. 
Kijk, ontdek & leer!
Watch, discover & learn!"
    31
    2
  • Escher in het Paleis wenst iedereen een Geweldig 2017!

    escherinpaleis: "Escher in het Paleis wenst iedereen een Geweldig 2017!"
    86
    2
  • De lichtjes zijn aan! Dank aan de Ambassade van Zweden en de Vereniging Buurtschap Centrum 2005. Wij zijn klaar voor Kerst. The lights are lit! Thanks to the Swedish Embassy and Vereniging Buurtschap Centrum 2005. We are ready for Christmas

    escherinpaleis: "De lichtjes zijn aan! Dank aan de Ambassade van Zweden en de Vereniging Buurtschap Centrum 2005. Wij zijn klaar voor Kerst.

The lights are lit! Thanks to the Swedish Embassy and Vereniging Buurtschap Centrum 2005. We are ready for Christmas"
    55
    2
  • Ontbijten in de voormalige keuken van Koningin-moeder Emma? Corina van High Tea vriendinnen deed het en schreef er een leuke blogpost over: http://buff.ly/2ggc0eM Wil je dit ook eens meemaken? Reserveer dan nu voor de speciale Kersteditie op zondag 18 december! http://buff.ly/2ggdvd0

    escherinpaleis: "Ontbijten in de voormalige keuken van Koningin-moeder Emma? Corina van High Tea vriendinnen deed het en schreef er een leuke blogpost over: http://buff.ly/2ggc0eM
Wil je dit ook eens meemaken? Reserveer dan nu voor de speciale Kersteditie op zondag 18 december!
http://buff.ly/2ggdvd0"
    19
    0
  • Repost @kychletters @kychmeetsworld "One of my favourite artists. Didn't know there was an Escher museum in The Hague, so I was pleasantly surprised! #Escher #TheHague #stayandwander #wanderfolk " #repost #repostmonday #regram #regrammonday

    escherinpaleis: "Repost @kychletters @kychmeetsworld "One of my favourite artists. Didn't know there was an Escher museum in The Hague, so I was pleasantly surprised! #Escher #TheHague #stayandwander #wanderfolk " #repost #repostmonday #regram #regrammonday"
    55
    2
  • Repost @thehague_070 "#theworldneedsmorespiralstaircases #escherinhetpaleis #thehague_070 💚💛 #tv_spiralstaircases #tv_community #spiral #stairs #denhaag #thehague #ig_discover_holland " #repost #repostmonday #regram #regrammonday

    escherinpaleis: "Repost @thehague_070 "#theworldneedsmorespiralstaircases #escherinhetpaleis #thehague_070 💚💛 #tv_spiralstaircases #tv_community #spiral #stairs #denhaag #thehague #ig_discover_holland " #repost #repostmonday #regram #regrammonday"
    53
    2
  • Het volgende ontbijt vindt plaats op 18 december, mis het niet!! Repost @museumcatering Koninklijk ontbijten in @escherinpaleis ! Afgelopen zondag hebben de eerste gasten genoten van een uitgebreid ontbijt met croissants, vers gebakken broodjes, zoetigheden, sappen, koffies en nog veel meer! #nomnom! . . . Wist je dat? De volgende editie een kerstontbijt wordt geserveerd? Reserveer nu alvast je tafel via 070-4277730 of reservering@escherinhetpaleis.nl

    escherinpaleis: "Het volgende ontbijt vindt plaats op 18 december, mis het niet!! Repost @museumcatering Koninklijk ontbijten in @escherinpaleis ! Afgelopen zondag hebben de eerste gasten genoten van een uitgebreid ontbijt met croissants, vers gebakken broodjes, zoetigheden, sappen, koffies en nog veel meer! #nomnom! .
.
.
Wist je dat? De volgende editie een kerstontbijt wordt geserveerd? Reserveer nu alvast je tafel via 070-4277730 of reservering@escherinhetpaleis.nl"
    24
    1
  • Leuke, grappige en mooie Escher Selfies van bezoekers! Deel ook jouw #Escherselfie | Great Escher Selfies from Visitors! Share your own #EscherSelfie #escher #visitor #eschermuseum #escherinhetpaleis #bezoekersfotos #museum #handmetbol #zelfportret #selfportrait #handwithglobe

    escherinpaleis: "Leuke, grappige en mooie Escher Selfies van bezoekers! Deel ook jouw #Escherselfie | Great Escher Selfies from Visitors! Share your own #EscherSelfie #escher #visitor #eschermuseum #escherinhetpaleis #bezoekersfotos #museum #handmetbol #zelfportret #selfportrait #handwithglobe"
    28
    1
  • Repost @masknt "#EscherSelfie #HagueLife " #prisma #repost #repostmonday #regram #regrammonday #handwithglobe #handmetbol #escher

    escherinpaleis: "Repost @masknt "#EscherSelfie #HagueLife " #prisma #repost #repostmonday #regram #regrammonday #handwithglobe #handmetbol #escher"
    24
    1
  • Escher maakte de Scholastica prenten ter illustiratie van het boek “De Vreeselijke avonturen van Scholastica”, over de heks van Oudewater, geschreven door Jan Walch. Escher created the Scholastica prints to illustrate the book 'The Terrible Adventures of Scholastica', about the witch of Oudewater, written by Jan Walch. #halloween #scholastica #oudewater #heksen #witches #escher #mcescher #janwalch #devreeselijkeavonturenvanscholastica

    escherinpaleis: "Escher maakte de Scholastica prenten ter illustiratie van het boek “De Vreeselijke avonturen van Scholastica”, over de heks van Oudewater, geschreven door Jan Walch.

Escher created the Scholastica prints to illustrate the book 'The Terrible Adventures of Scholastica', about the witch of Oudewater, written by Jan Walch. 
#halloween #scholastica #oudewater #heksen #witches #escher #mcescher #janwalch #devreeselijkeavonturenvanscholastica"
    13
    0